Đoàn công tác thăm vườn hồng của ông Nguyễn Văn Dũng, tổ 3, phường Nông Tiến.
Nơi cây hồng bén rễ
Giữa những dãy núi đá vôi cheo leo, cây hồng mọng đã bén rễ và gắn bó với người dân phường Nông Tiến qua nhiều năm. Được thiên nhiên ưu đãi với tiểu khí hậu mát mẻ, ôn hòa, khu vực núi Độc, tổ 3 là nơi tập trung nhiều diện tích hồng mọng của địa phương. Những gốc hồng hơn 20 năm tuổi vẫn đều đặn cho quả mỗi mùa. Người dân chủ yếu vun gốc, làm cỏ, chăm sóc cây theo hướng tự nhiên, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Đến mùa quả chín, những chùm hồng đỏ mọng nổi bật giữa màu xanh của núi đồi, tạo nên sắc màu riêng của mùa thu và mang lại nguồn thu nhập cho nhiều hộ dân.
Vườn hồng chĩu quả trên núi đá vôi của ông Nguyễn Văn Dũng, tổ 3, phường Nông Tiến.
Trong số những người gắn bó với cây hồng, ông Nguyễn Văn Dũng, tổ 3, phường Nông Tiến có gần 2 ha trồng hồng và hơn 10 năm kinh nghiệm. Với ông, mỗi mùa hồng là một mùa chờ đợi. Từ khi cây ra hoa, đậu quả đến lúc những trái hồng bắt đầu chuyển màu, người trồng đều phải dõi theo từng thay đổi của cây. Đến vụ, những quả bắt đầu chuyển sang màu vàng được lựa chọn, thu hái rồi đem ủ. Qua thời gian, quả chín dần, chuyển sang màu đỏ mọng, vỏ mỏng, thịt mềm, nhiều nước và có vị ngọt đậm đà. Chính cách thu hái, ủ quả cùng điều kiện tự nhiên phù hợp đã góp phần tạo nên hương vị đặc trưng của hồng mọng Tràng Đà.
Từ một mắt ghép đến sản vật quê nhà
Ít ai biết rằng, giống hồng làm nên sản phẩm mang tên Tràng Đà hôm nay lại bắt đầu từ một câu chuyện cách đây hơn 30 năm. Theo tư liệu địa phương, năm 1994, ông Trần Huy Ơn mang mắt ghép giống hồng mọng từ quê ở Nhân Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam về ghép với cây hồng địa phương. Giống cây mới dần thích nghi với điều kiện đất đai, khí hậu, sinh trưởng tốt và cho chất lượng quả ổn định. Từ những cây đầu tiên, người dân tiếp tục nhân giống, mở rộng diện tích. Qua năm tháng, cây hồng ngày càng khẳng định sự phù hợp với điều kiện tự nhiên nơi đây. Những gốc cây lâu năm tiếp tục được gìn giữ, chăm sóc, trở thành một phần quen thuộc trong đời sống và sinh kế của người dân. Từ một giống cây được đưa về trồng thử nghiệm, hồng mọng dần trở thành sản vật mang dấu ấn riêng. Dù địa danh Tràng Đà nay đã thuộc phường Nông Tiến, tên gọi “hồng mọng Tràng Đà” vẫn được gìn giữ như một dấu ấn về nguồn gốc và câu chuyện hình thành của sản phẩm.
Với những cây hồng lâu năm, người hái sử dụng chiếc sào chuyên dụng để hái từng quả trên cao, giúp quả không bị dập khi thu hoạch.
Từ sản vật đến sản phẩm OCOP
Không chỉ dừng lại ở một sản vật quen thuộc của người dân, cây hồng đang từng bước được nâng giá trị thông qua liên kết sản xuất và xây dựng thương hiệu. HTX Dịch vụ nông nghiệp Tràng Đà hiện có 23 hộ tham gia liên kết, với tổng diện tích 11,7 ha, tập trung chủ yếu tại tổ 3, phường Nông Tiến. Việc liên kết giúp các hộ trồng hồng có điều kiện trao đổi kinh nghiệm, từng bước thống nhất quy trình chăm sóc, thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm. Năm 2020, hồng mọng Tràng Đà được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Đây là dấu mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển từ một loại quả được trồng theo kinh nghiệm truyền thống thành sản phẩm nông nghiệp được chú trọng về chất lượng, nguồn gốc và thương hiệu. Sản phẩm được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời sử dụng tem QR truy xuất nguồn gốc. Một trái hồng khi đến tay người tiêu dùng vì thế không chỉ được nhận biết bằng màu sắc, hương vị mà còn có thêm thông tin về vùng trồng và quá trình sản xuất.
Hồng mọng Tràng Đà trồng theo tiêu chuẩn VietGap, được HTX dán nhãn QR truy xuất nguồn gốc.
Theo thông tin năm 2025, HTX có 23 hộ trồng hồng tham gia liên kết, sản lượng hồng thương phẩm dự kiến đạt trên 30 tấn. Giá sản phẩm tại thời điểm đó ổn định khoảng 35.000 - 45.000 đồng/kg. Những con số ấy cho thấy cây hồng đang từng bước chuyển từ một loại cây ăn quả quen thuộc thành sản phẩm hàng hóa có giá trị, góp phần tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân. Cùng với việc nâng cao chất lượng, cách đưa sản phẩm đến với người tiêu dùng cũng đang thay đổi. Việc giới thiệu sản phẩm trên mạng xã hội, kết nối với khách hàng ngoài địa phương và sử dụng tem QR truy xuất nguồn gốc giúp hồng mọng Tràng Đà có thêm những kênh tiếp cận thị trường mới. Đằng sau sự thay đổi ấy là một cách nghĩ mới của người trồng. Nếu trước đây sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ trong phạm vi quen thuộc thì nay, câu chuyện về nguồn gốc, quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm được chú trọng hơn. Một trái hồng vì thế không chỉ là nông sản bán theo mùa vụ, mà đang từng bước trở thành sản phẩm có thương hiệu.
Những chùm hồng mọng tại tổ 3, phường Nông Tiến.
Hồng mọng Tràng Đà chín đỏ có vị ngọt tươi mát và là một trong những loại trái cây đặc sản của mùa thu.
Đánh thức giá trị mùa thu
Mùa hồng ở Nông Tiến không kéo dài. Chỉ trong khoảng cuối tháng 8 và tháng 9, những vườn cây mới thực sự bước vào mùa quả chín. Đây cũng là lúc người trồng tất bật nhất. Từng quả được lựa chọn, thu hái, phân loại rồi đưa vào ủ. Những chùm quả trên cây vơi dần, để lại những tán lá xanh giữa triền núi đá.
Đoàn công tác tìm hiểu mô hình trồng hồng tại vườn của bà Phạm Thị Bách, tổ 3, phường Nông Tiến.
Rồi mùa thu đi qua.
Những vườn hồng lại trở về với nhịp sống vốn có. Những gốc cây lâu năm tiếp tục được chăm sóc, chờ một mùa hoa mới, một vụ quả mới. Với người dân, đó không chỉ là sự tuần hoàn của mùa vụ mà còn là niềm hy vọng về một sản phẩm quê nhà ngày càng có chỗ đứng trên thị trường. Để hồng mọng Tràng Đà tiếp tục khẳng định thương hiệu, việc duy trì chất lượng, mở rộng vùng sản xuất phù hợp, nâng cao mẫu mã, tăng cường truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh quảng bá sẽ là những yếu tố quan trọng. Khi sản xuất được tổ chức bài bản hơn, giá trị của sản phẩm cũng sẽ không chỉ nằm ở số lượng quả thu hoạch được, mà còn ở thương hiệu và câu chuyện phía sau mỗi mùa hồng.
Từ một mắt ghép được mang về năm 1994, cây hồng đã trải qua hơn ba thập niên bén rễ, sinh trưởng và được người dân gìn giữ. Từ những gốc cây ban đầu đến vùng trồng 11,7 ha hôm nay, hành trình ấy là câu chuyện về sự thích nghi của một giống cây, sự cần cù của người trồng và nỗ lực xây dựng thương hiệu nông sản địa phương. Mỗi độ thu về, sắc đỏ của những trái hồng lại đánh thức những triền núi ở tổ 3, phường Nông Tiến. Đó không chỉ là màu của mùa quả chín, mà còn là màu của một sản vật đang được đánh thức giá trị - từ những khu vườn của người dân đến hành trình trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương./.
Bài và ảnh: Duy Khanh ( Trung tâm DVC phường)
